Haberdar Et Linkler Ana Sayfa Yasal Bildiri
Aile Rehberi
Turner Sendromu Tanı & Tedavi
Turner Sendromu Sözlüğü
Turner Sendromu ile Yaşamak
Turner Sendromlular Anlatıyor
Forum

AİLE REHBERİ

Turner Sendromu nedir?

Sendrom, tıp dilinde aynı temel sebebe bağlı olarak belirli bir grup şikayet ve bulguların bir arada görüldüğü duruml ara verilen isimdir. 1938 yılında Dr. Henry Turner yedi ayrı kız çocukta kısa boy, ergenlik gelişiminde gecikme, dirsekten itibaren hafif dışa doğru dönük kollar (kübitus valgus), yele boyun ve düşük ense saç çizgisi gibi benzer özelliklerin olduğunu farkederek bunu bir sendrom olarak tanımladı. O yıllarda Dr. Turner'in sebebini tanımlayamadığı bu sendrom Turner sendromu olarak adlandırıldı.

Dr. C. E. Ford 21 yıl sonra Turner sendromunun cinsiyet kromozomlarını ilgilendiren bir eksikliğe bağlı olduğunu keşfetti. Bugün Turner sendromunun kız bebeklerin anne karnında gelişimi sırasında bir cinsiyet kromozomunun (X kromozomu) tamamen veya kısmen eksik olması sonucu ortaya çıktığını biliyoruz. Bu tablonun temel özellikleri boy kısalığı, gelişme geriliği ve yumurtalıkların fonksiyon görmemesi sonucu ergenlik gelişiminin başlamamasıdır. Ayrıca kalp, böbrek vb diğer organlarda da bazı özgün belirtiler görülebilir.

Geri Dön

Kromozom Nedir?

İnsan vücudu cilt, kan, kemik ve kas hücreleri gibi pek çok farklı çeşitte hücrelerden oluşmuştur. Bu hücreler fiziksel özelliklerimiz dahil tüm yapımızı oluşturan bir koda (şifre) sahiptir. Göz, saç rengi gibi özelliklerimiz, ilerde nasıl olacağımız ve neye benzeyeceğimiz bilgisi anne-babamızdan bize geçen bu genetik kodlarla belirlenir. Bu kod kromozomlar izerinde yer alır. Kromozomlar ise hücrelerin çekirdek kısmında bulunurlar. Bu kromozomların yarısı anneden yarısı ise babadan çocuğa geçer.

İnsan hücrelerinde normalde 46 kromozom bulunur. Bunların 44 tanesi 22 çift kromozomu oluşturur, 2 tanesi ise cinsiyet kromozomudur. Erkeklerde normalde bir X ve bir Y kromozomu, kadınlarda ise 2 tane X kromozomu bulunur. Kadınlar bu X kromozomlarının birini anneden ve birini babadan alırken, erkekler X kromozomunu anneden ve Y kromozomunu babadan alırlar. Dolayısı ile kadınların kromozom yapısı 46 XX ve erkeklerinki ise 46 XY'dir. Tek X kromozomunu tamamen kaybetmiş bir kadının kromozom yapısı ise 45 X olacaktır.

Bir kromozom; ip üzerine yerleştirilmiş inci tanelerini andıran baz dizelerinden oluşmuş ve genetik bilgi içeren uzun bir çift sarmal (DNA molekülü) yapısına sahiptir (Şekil 1).

Şek.2'de bir X kromozomunun kısa (p) ve uzun (q) kolları görülmektedir. Bu kollar arasında kolları bir arada tutan bir bağlantı noktası bulunmaktadır.

Kromozomun tamamı yada bir kısmı kaybedildiğinde o bölgedeki genetik bilgi de kaybedilir. Yani o bölgenin içerdiği fiziksel görünüş ya da yapı ile ilgili bilgi kaybedilir.

Turner sendromlu bir kız için kaybedilen bu bölge boy uzaması ve yumurtalık gelişimi ile ilgili bilgileri içermektedir.

Geri Dön

Turner Sendromunda Kromozom Yapısı

Bazı Turner'lı kızlarda tüm bir X kromozomu kaybedilmiş olup kromozom yapısı 45 X'dir.

Bazılarında ise X kromozomunun sadece bir kısmı kaybedilmiş olup vakaların 46 kromozomu bulunur ancak bir X kromozomundaki bazı genetik bilgiler eksiktir. Bu duruma “delesyon” denir.

Turner'lı kızlar “izokromozom” adı verilen bir kromozom yapısına da sahip olabilirler. Bu durumda bir kromozom bir kısa ve bir uzun kol yerine iki uzun kol içerebilir. Böyle bir kişide eksik olan kolda kayıtlı olan genetik bilgi de kaybedilmiş olur.

Bazı durumlarda ise X kromozomunun halka şeklini alması (halka kromozom) bir takım genetik bilginin kaybolmasına sebep olmuştur.

Başka bir grup Turner sendromluda ise hücreler farklı kromozom sayılarına sahip olabilirler. Buna mozaik kromozom yapısı denir. Örneğin bazı hücreler normal 46 XX yapısına bazıları ise eksik X kromozomuna (45 X) sahiptir. Bu karışık yapıya; “46 XX/ 45 X mozaik ”i denir.

Geri Dön

Çocuğum Niye Turner Sendromlu?

Turner sendromu vücudun genetik bilgisindeki bir eksiklik sonucu (X kromozomundaki eksiklik) oluşur. Bu genetik değişikliğin oluş sebebi tam olarak belli değildir. Bilindiği kadarı ile bu durumun anne-babanın yaşları ile de ilişkisi yoktur. Tamamen sağlıklı bir aile de böyle bir çocuğa sahip olabilir. Yeni doğan her 2500 kız çocuğunun birinde Turner sendromu görülmektedir.

Geri Dön

Turner Sendromunun Teşhisi

Turner Sendromu ön tanısı muayene bulgularının yanı sıra bazı hormonal testler ile konabilir. Ancak kesin tanı için kromozom analizi yapılır. O kişiden kan örneği alınarak bazı hücrelerin hücre kültürleri hazırlanır. Kromozomlar belirli bir zamanda mikroskopla incelenerek fotoğrafları çekilir. Sonra bu fotoğraf kesilerek kromozom çiftleri ayrıştırılır; büyüklük ve görünüş açısından benzer özellikteki çiftler bir araya getirilerek sınıflandırma yapılır. Böylece o kişinin kromozom yapısı (karyotip) belirlenmiş olur.

Doğum öncesinde ise bu belirleme; anne rahminde bebeğin etrafını saran sıvı (amniyosentez) ya da zar parçası (koryonik villus biyopsisi) örnekleri kullanılarak yapılır.

Geri Dön

Turner Sendromlu kızımı neler bekliyor?

Boy ve fiziksel gelişim

Doğumda Turner sendromlu kızlar normal bebeklere göre genellikle hafif daha kısa boylu ve düşük doğum ağırlıklıdırlar. İlk birkaç yıl içinde hemen hemen yaşıtları ile aynı hızda büyürler. Ancak genellikle okula başladıklarında diğer çocuklara göre daha kısa oldukları fark edilir. Zaman geçtikçe boy farkı belirginleşir. Özellikle ergenlik döneminde yaşıtlarının boyu hızla uzarken Turner lu kızlarda beklenen boy uzaması gerçekleşmez. Tedavi görmeyen Turner sendromlu kadınlar genellikle o toplumdaki ortalama kadın boyuna göre 20 cm kadar kısa kalırlar. Türkiyedeki Turner sendromlu (tedavi almamış) kadınlarda boy ortalaması 142 cm olarak saptanmıştır.

Son yıllarda Turner sendromlu kızlarda büyüme hormonu tedavisi son derece yaygınlaşmıştır. Çalışmalar bu tedavi ile nihai boyun ortalama 5-15 cm uzadığını göstermiştir. Bu durum ayrıca psikososyal destek açısından da önemlidir.

Büyüme hormonu akşam yatmadan önce uygulanır. İlaç genelde bacakta uyluk bölgesinden ince bir iğne aracılığı ile (kalem enjektör) cilt altına verilir. Pek çok Turner sendromlu çocuk bu uygulamayı kendi kendilerine yapabilirler. (Şek. 4).

Bu enjeksiyonlar genelde büyüme tamamlanıncaya kadar yapılır. Bu süre tedavinin başladığı yaşa göre değişmekle birlikte tedavi genellikle 15-16 yaş civarında sonlandırılır.

Ergenlik Dönemi ve Adet Görme

Anne karnında iken Turner sendromlu kızların yumurtalıklarındaki yumurta hücresi sayıları normaldir. Ancak bu hücrelerin sayıları hızla azalır ve doğumda çoğu vakada hiç yumurta hücresi kalmamıştır. Turner sendromlu kızların % 15-20 sinde ergenlik dönemi başlangıcında yumurtalıklarda hala yumurta hücresi bulunmaktadır. Bu kızlar kısa süreli de olsa bir dönem adet görebilirler. Mozaik Turner'lıların (bazı hücrelerinde 46 XX kromozom yapısı bulunanlar) adet görme ihtimali diğer Turner'lılara göre daha yüksektir.

Turnerlu kızlarda yumurta hücrelerinin yanı sıra yumurtalıklarda üretilen östrojen ve progesteron hormonları da yetersizdir. Bu hormonlar kızlarda ergenlik gelişimini (göğüs gelişimi, vb) ve adet görülmesini sağlar.

Bu kişilere tedavi verilmedikçe çoğunda ergenlik gelişimi olamayacak ve adet göremeyeceklerdir.

Turner sendromlu kızlarda ergenlik döneminde önce düşük dozdan başlayıp giderek normal doza çıkılacak şekilde östrojen ve daha sonra da östrojen ve progesteron verilerek ergenlik bulgularının gelişimi ve adet görme sağlanır. Maksimal büyüme için büyüme hormonu ve östrojen hormonu tedavilerinin başlanma zamanının kemik yaşı göz önüne alınarak ayarlanması önem taşır.

Geri Dön

Turner Sendromlu Kadınlar Çocuk Sahibi Olabilir mi?

Turner sendromluların bir kısmında ergenlik dönemi başına kadar canlı kalmış az sayıda yumurta hücreleri mevcuttur. Ancak zamanla bu hücreler de hızla azalır. Bu sebeble Turner sendromlu bir kadının “tıbbi yardım” almaksızın çocuk sahibi olma ihtimali son derece düşüktür.

Geri Dön

Turner Sendromunda Dış Görünüm

Turner sendromlulara has dış görüntü ve yüz özelliklerinin görülme sıklığı kişiden kişiye değişmektedir. Turnerlu kızların çoğu bu özelliklerin bir kısmına sahipken bazılarında Turner sendromuna ait hiçbir dış görünüş özelliği olmayabilir.

Bazen bir Turner'lıda bu özelliklerden o kadar azı görülür ki muayene eden doktor bile sendromu tanımakta güçlük çekebilir.

Turner sendromunda dış görünüşe ait bir takım özellikler aşağıda sıralanmıştır:

  • Doğumda el ve ayak sırtında şişlikler (lenfödem),
  • Geniş göğüs kafesi ve meme başlarının birbirinden ayrık olması,
  • Yele boyun (kalın ve kısa boyun),
  • Belirgin kulaklar,
  • Düşük ense saç çizgisi,
  • Küçük çene,
  • Ağız tavanı (damak)ın dar ve yüksek olması,
  • Kolların dirsekten itibaren hafif dışa doğru dönük olması (kübitus valgus),
  • Kolay kırılan ve uçları dışa doğru kıvrılmaya eğilimli tırnaklar (Şekil 5, sayfa 9),
  • Kısa parmaklar (özellikle dördüncü ve beşinci parmaklar) (Şekil 6),
  • Kahverengi benler (ciltte küçük, kahverengi benekler).

Doğumda Turner sendromlu kızların 1/3- 1/2'sinde el ve ayak sırtlarında şişlikler mevcuttur. Bu durum tanısal açıdan oldukça tipiktir. Bu bulgu doğumdan kısa bir süre sonra kaybolur ancak ergenlik döneminde tekrar ortaya çıkabilir.

Kısa boy dışında diğer tipik bir özellik de yele boyundur. Boynun iki yanında deri katlantılarının bulunmasına bağlı olarak ortaya çıkan bu görüntü boynun kısa görünmesine yol açar. Bu görüntü kozmetik problemlere yol açıyorsa plastik cerrahi ile düzeltilebilir.

Düşük ense saç çizgisi de sık karşılaşılan özelliklerdendir.

Turner sendromunda göğüs duvarı geniş, meme başları arasındaki mesafe fazla ve/veya meme başları içe doğru dönüktür. Göğüs gelişimi başladığı zaman içe doğru dönük olan meme başları kendiliğinden düzelir.

Turner sendromunda damak yüksek ve dar olabilir. Alt çene küçüklüğü eşlik etmiyorsa bu durum genellikle ciddi bir soruna yol açmazken, her iki bozukluk bir arada ise dişler düzgün çıkmaz. Böyle durumlarda bir diş hekiminin (Ortodontist) yardımına başvurulabilir.

Kulak memesi veya kulak kepçesinde şekil bozuklukları görülebilir.

Özellikle ergenlik döneminde daha sık rastlanan bir özellik de ciltte normalden daha fazla sayıda ben görülmesidir. Kozmetik olarak sorun oluşturmadıkça bu benler zararsızdır. Turner sendromunda ayrıca ciltte yer yer vitiligo adı verilen açık beyaz renkli alanlar da görülebilir.

Tırnaklar kavisli ve yukarıya doğru kıvrık olabilir.

Turner sendromunda görülen diğer bir özellik de kol kemikleri ile ilgilidir. Kollar yanlara doğru gergin şekilde açıldığında üst kol ile alt kol arasında geniş bir açı oluşur, kol tam olarak düz görülmez (kübitus valgus).

Özellikle eldeki 4. ve ayaktaki 3. parmak kısa olabilir.

Göz ve göz kapaklarındaki bulgular da Turner sendromunun tanınmasına yardımcı olabilir. Üst göz kapağında hafif düşüklük (ptozis) yada göz kapaklarının iç kenarlarında deri kıvrımları olabilir (epikantus). Bu bulgular genel olarak görmeyi engellemez ancak sorun oluşturuyorsa operasyonla düzeltilebilir. Bazen uzağı görememe (miyopi) yada şaşılık olabilir. Göz ve göz kapağı kusurlarına vakaların 1/3'ünde rastlanır.

Turner sendromlularda yara iyileşmesi sırasında oluşan nedbe dokusu (keloid dokusu) normalden fazla olma eğilimindedir. Bu nedenle cerrahi girişim yerlerindeki izler estetik açıdan rahatsız edici olabilir.

Geri Dön

Turner Sendromunda Yaygın Olarak Görülen Fiziksel Problemler

Turner sendromlu kızların kendilerine has fiziksel bir takım özellikleri vardır. Ancak bu özellikler bazılarında görülmeyebilir yada az bir kısmı görülebilir. Bu yüzden çok geç tanı alabilirler.

Turner sendromlu vakaların ortalama %20-30 unda “kalp problemleri” mevcuttur. Bunların büyük kısmı müdahale gerektirmez ancak bir kısmı cerrahi müdahale gerektirir. Bu nedenle Turnerlu çocukların kalp ile ilgili muayene ve tetkikleri erken yaşlarda mutlaka yapılmalıdır.

Turner sendromlu çocukların ortalama yarısında tekrarlayan orta kulak enfeksiyonları görülür. Erken tanı ve tedavi uygulanmazsa işitme kayıpları görülebilir. Sık orta kulak enfeksiyonlarında bazen kulak tüpü tedavisi uygulanır. İşitme kaybı gelişti ise işitme cihazı kullanılabilir. Bu sendromda küçük kulak kepçesi ve kulak kepçesi yapışıklığı gibi yapısal sorunlar da görülür ancak bu durumlar işitmeyi etkilemez.

Turner sendromunda böbrek şekli ve vücutta yerleşimi ile ilgili problemler görülebilse de bunlar genellikle böbrek fonksiyonlarını etkilemez. Böbrek problemleri kan basıncının yükselmesine ve sık idrar yolu enfeksiyonlarına sebep oluyorsa hipertansiyona ve enfeksiyona yönelik ilaç tedavisi gerekebilir.

Turner sendromlu kadınlar özellikle östrojen tedavisi uygulanmıyorsa ciddi şekilde kemik erimesi (osteoporoz) riski taşımaktadır. Bu sebeple bu kadınlarda kemik kırılganlığının engellenmesi açısından hormon tedavisine en azından 50 yaşına kadar devam edilmesi çok önemlidir.

Turner sendromlu bazı hastalarda zamanla insülin ve tiroid hormonu gibi hormonlarla ilgili problemler de ortaya çıkabilir. İnsülin hormonu kan şekerinin düzenlenmesinden sorumludur.

Tiroid hormonu ise metabolizmadan sorumludur. Tiroid hormonu düzeyi arttığında kalp hızı artar, terleme, titreme, huzursuzluk, iştahta artış, kilo kaybı ve sıcağa tahammülsüzlük; düzey azaldığında ise kalp atımında yavaşlama, şişmanlık, yorgunluk, aktivitede azalma, üşüme ve soğuğa tahammülsüzlük, kabızlık ve ciltte kuruluk gibi bulgular ortaya çıkar. Hormonlar ile ilgili bozukluklar tıbbi olarak tedavi edilebilir.

Geri Dön

Bebeklik Döneminde Beslenme Problemleri

Turner sendromlu bebeklerde beslenmede zorluklar yaşanabilir. Örneğin yenilen gıdanın mideden ağza geri gelmesi gibi beslenme problemleri oldukça sıktır ve genellikle bebek bir yaşına gelene kadar sürer. Bazı durumlarda özel biberon uçlarının önerilmesi gerekir.

Geri Dön

Şişmanlığın Kontrolü

Turner sendromlu bazı kızlar kilolu olmaya eğilimlidir. Bu kızlar zaten kısa boylu oldukları için fazla kilo bu kızların özgüvenini azaltacak bir görünüşe sebep olabilir. Obezite ayrıca yüksek tansiyon ve diyabet gibi Turner sendromlu kişilerde zaten daha sık görülen sağlık problemlerinin oluşmasını kolaylaştıracağından görünüş dışında vücut sağlığı açısından da tehlikeli bir durumdur.

Diyet ve egzersiz şişmanlığın kontrolünde iki önemli anahtar kelimedir. Bu konuda doktorunuzun tavsiyelerinden faydalanın yada onların sizi yönlendireceği bir diyetisyenden yardım alın. Eğer çocuğunuz küçük ise iyi bir beslenme ve egzersiz alışkanlığının yaşam tarzı olarak benimsetilmesi daha sonra uygulamak zorunda kalacağınız rejim tedavilerinden daha etkili ve basit önlemlerdir.

Geri Dön

Psikososyal Gelişimin Gecikmesi

Zeka ve Okul Başarısı

Turner sendromlu kişilerin zeka düzeyi toplumun diğer bireyleri gibi kişiden kişiye farklılık göstermektedir. Eskiden bilinenin aksine zeka geriliği sendromun bir özelliği değildir. Danimarka'da yapılan bir çalışmada Turner sendromlu kızların % 94'nün zeka düzeyi normal bulunmuştur. Bu değer bu kızların kız kardeşlerinin değerlerine göre tespit edilmiştir. Turner sendromlu çocukların algılamalarındaki en önemli ve başlıca problem matematik, geometri ve soyut kavramlardadır.

Turner sendromlu kızların konuşma yetenekleri ortalama yada ortalamanın üstünde iken soyut yetenekleri ortalamanın altındadır. Bu yüzden matematik, yön bulma, sağ yada sol ellerini kullanma tercihleri gibi konularda sorun yaşayabilirler. Bu problemler zeka geriliği ile değil belli konulardaki öğrenme güçlüğü ile ilgilidir. Bu sebeple bisiklete binmek, araba kullanmak gibi becerileri kazanmak bu kişiler için oldukça zordur ve bu becerilerin kazandırılması sabırlı bir çalışmayı gerektirir.

Okul başarısı ile ilgili bir sorun varsa psikolojik testler yapılarak bu kızların zorlandıkları konular belirlenmeli, arkadaşlarından geri kalmadan ve problemleri ciddi boyutlara ulaşmadan önce uygun öğrenme teknikleri geliştirilmelidir.

Bu çocukların dersleri ile ilgili eksiklik ve hataların öğretmenler, anne ve babalar tarafından telafi edilmesi veya görmezlikten gelinmesi büyük bir hatadır. Turner Sendromlu çocuklar kendilerinden beklenen şeylerin diğer çocuklardan daha az olduğunu fark ederlerse bu onları tembelliğe sevk eder ve ellerinden gelenin en iyisini yapmaktan alı koyar. Ailelerin ve öğretmenlerin bu çocuklar hakkında akademik beklentileri diğer çocuklardan farklı olmamalı ancak olası öğrenme güçlükleri açısından hep tetikte olunmalıdır.

Kendini diğerlerinden farklı hisseden bir çocuk için okula gitmek eziyet gibidir. Turner sendromlu çocuklar okulda özellikle görünüşlerini sorun ederler. Bu sorunun üstesinden gelebilmek için anne-babalar sene başında çocuğun öğretmenleri ve okul görevlileri ile konuşarak çocuklarının özel durumları ve olası problemler hakkında onları bilgilendirebilirler. Öğretmenler olası öğrenme güçlükleri ve bu çocuklara boylarına göre değil yaşlarına göre muamele edilmesi gerekliliği konusunda uyarılmalıdır.

Turner sendromlu çocukların etrafındaki insanlar genellikle bu çocuklara yaşlarından çok boylarına göre ve ”küçük bir kız” gibi davranma eğilimindedirler. Bu durum çocuğun psikolojik olarak bir “erişkin” durumuna gelme sürecini geciktirir. Özellikle anne-baba ve akraba çevresinin bu kızlara yaşlarına uygun davranması ve gerekli özgüveni vermeleri çok önemlidir.

Geri Dön

Tıbbi Problemler

Turner sendromlu çocukların karşılaşabileceği sorunlardan bazıları, tanı ve çözüm yöntemleri Tablo 1'de özetlenmiştir.

Tablo 1. Turner Sendromunda Karşılaşılabilecek diğer tıbbi sorunlar olası nedenler ve çözüm yolları

Yakınma ve Bulgu
Tansiyon Yüksekliği
Olası Sebep
Kalp: Kalpten çıkan en büyük damarın (aorta) darlığı
Çözüm Önerisi
Düzenli kan basıncı ölçümleri
Yakınma ve Bulgu
Kalpte Üfürüm
Olası Sebep
Kalp kapağı bozukluğu
Çözüm Önerisi
Erken dönemde ekokardiyografi tetkiki, gerekli ise cerrahi tedavi
   
Yakınma ve Bulgu
İdrar Yolu Enfeksiyonları
Olası Sebep
Yapısal böbrek bozuklukları-at nalı şeklinde böbrek, Böbreklerin yerleşim yerlerinde bozuklular
Çözüm Önerisi
Böbreklerin radyolojik olarak görüntülenmesi (Ultrasonografi) vb), bir problem varsa Yıllık idrar tahlili yapılması. İdrar yolu enfeksiyonlarının erken tanı ve tedavisi böbrek hasarını engeller.
Yakınma ve Bulgu
Yavaş hareketler, kabızlık, seste kabalaşma, kuru cilt, büyümede yavaşlık, soğuğa tahammülsüzlük
Olası Sebep
Tiroid bezi: Tiroid bezinin az çalışması (hipotiroidi) yada iltihabı
Çözüm Önerisi
(tiroidit) Kan tahlilleri ile teşhis edilip, ilaç tedavisi uygulanır.
Yakınma ve Bulgu
acıkma, susama, idrar yapma, kilo kaybı
Olası Sebep
Diyabet (Şeker Hastalığı)
Çözüm Önerisi
Kan ve idrar tahlilleri ile tanı konup; özel diyet verilir, kilo takipedilir, gerekirse insülin tedavisi uygulanır.
Yakınma ve Bulgu
Sık kulak enfeksiyonu, işitme kaybı
Olası Sebep
Kronik veya tekrarlayan orta kulak iltihabı
Çözüm Önerisi
Enfeksiyonların erken tanı ve tedavisi işitme kaybını engeller. İşitme kaybının erken teşhisi için düzenli işitme testleri yapılmalı
Yakınma ve Bulgu
Görme problemleri
Olası Sebep
Zayıf göz kasları: Göz apaklarının düşmesi (ptozis), uzağı görememe (miyopi), göz tembelliği (ambliyopi)
Çözüm Önerisi
Rutin göz muayenesi yapılmalıdır. Tedavide gözlük, kapama ve göz egzer egzersizler veya cerrahi
Yakınma ve Bulgu
Kakada kan
Olası Sebep
Barsak kan damarlarında anormallikler
Çözüm Önerisi
Gerekli ise cerrahi tedavi
Yakınma ve Bulgu
Kilo alamama, beslenme problemleri, kusma veya kakada kan
Olası Sebep
Barsaklar: İltihaplanma (ülseratif kolit, Crohn hastalığı)
Çözüm Önerisi
İlaç tedavisi ve özel diyet.

Geri Dön

Turner Syndrome in English Editör : Prof.Dr. Abdullah Bereket